Diamox и висинската болест при искачување на Килиманџаро

Искачувањето на Килиманџаро е сериозен планински потфат, а екстремната надморска височина од 5.895 метри носи ризик од висинска болест кај планинарите. За превенција и полесна аклиматизација, многумина користат лек наречен Diamox. Во оваа статија на Altezza Travel објаснуваме што е Diamox, како дејствува, која е соодветната доза и кои несакани ефекти се можни.

На голема надморска височина воздухот станува поредок и содржи значително помалку кислород отколку на морско ниво. Тоа може да доведе до хипоксија, односно недостиг на кислород. Кај некои планинари благ недостиг на кислород се јавува уште на 2.000 метри, иако почесто се чувствува над 3.000 метри. На такви височини, Американските центри за контрола и превенција на болести (CDC) наведуваат дека нивото на кислород паѓа на околу 69%, а заситеноста на крвта со кислород се движи од 88% до 91%. Ова не секогаш се случува постепено.

Една од најпопуларните рути на Килиманџаро, Lemosho, започнува на 3.500 метри, по трансфер со возило до првиот камп. Тоа значи дека планинарите можат да ги почувствуваат последиците од недостигот на кислород уште во првите часови од експедицијата.

Во повеќето случаи човечкото тело може да се приспособи на височини околу 4.000 метри, со промени во дишењето што го надоместуваат пониското ниво на кислород. Над таа височина, сепак, му е потребна поддршка. Тоа подразбира побавно темпо на искачување, чести паузи, доволен внес на течности и внимателно следење на состојбата. Diamox, познат и како Diacarb или ацетазоламид, често се користи за поддршка на аклиматизацијата и превенција на висинска болест.

Што е Diamox и како дејствува?

Diamox е трговско име за ацетазоламид, лек првично развиен како диуретик, но широко познат по тоа што може да спречи или да ги ублажи симптомите на висинска болест: главоболка, гадење, вртоглавица и замор. Сите тие се чести при добивање висина. Diamox ја забрзува адаптацијата на телото на намаленото ниво на кислород.

Лекот благо ги инхибира ензимите што при дишењето го поврзуваат јаглеродниот диоксид со водата. Така се намалува создавањето јаглеродна киселина во телото, што помага да се зачува кислородот и да се балансира pH-вредноста. Како резултат, планинарите дишат подлабоко и почесто, па во крвотокот влегува повеќе кислород.

Diamox помага и кај уште еден чест проблем поврзан со висината: нарушен сон. Многу планинари ноќе имаат неправилно дишење, што е нормална појава на голема надморска височина. Diamox помага во регулирање на дишењето, го подобрува квалитетот на сонот и му овозможува на телото поефикасно да се опорави.

Имајте предвид дека ацетазоламидот е диуретик, па честото мокрење за време на искачувањето е нормален несакан ефект. Дополнително, тоа е поврзано и со зголемениот внес на течности: на планинарите им се препорачува да пијат најмалку 4 литри вода дневно.

Ефикасност на Diamox: студии и препораки

Превентивното земање Diamox го намалува ризикот од симптоми на висинска болест за околу 48% во споредба со плацебо. До овој заклучок дошло Меѓународното здружение за патничка медицина, а резултатите од истражувањето се објавени на веб-страницата на Националната медицинска библиотека на САД. Високи дози не се потребни: 250 mg дневно се речиси исто толку ефикасни како и поголеми количини.

Меѓународните здравствени и патнички организации даваат јасни насоки за ацетазоламидот. На пример, Друштвото за медицина во дивина, водечки авторитет за висинска медицина, силно препорачува да се разгледа употреба на Diamox за превенција на висинска болест. CDC исто така наведува дека трекинг-рутите како оние до базниот камп на Еверест или врвот на Килиманџаро носат ризик од висинска болест од 30–40%. Diamox може да го направи искачувањето побезбедно и поудобно.

Сепак, иако студиите ја потврдуваат ефикасноста на лекот, тој не дава 100% заштита. Теренска студија на Килиманџаро, предводена од Stuart J. Jackson од Универзитетот во Единбург, покажала дека превентивната употреба на Diamox била речиси неефикасна при брзи искачувања без доволно време за аклиматизација. Затоа Altezza препорачува програма од најмалку 7 дена и доследно следење на упатствата од водичите, особено за хидратацијата и темпото на искачување. Овие фактори се пресудни за успешно стигнување до врвот.

Кога се зема Diamox за висинска болест?

Стандардниот протокол за превенција е Diamox да се започне 1 ден пред искачувањето и да се продолжи во текот на целата експедиција. Препорачаната доза за возрасни е 125 mg 2 пати дневно, наутро и навечер. Оваа доза дава најдобар баланс меѓу ефикасноста и минималните несакани ефекти.

Diamox може да се започне и на денот на искачувањето или по појавата на симптоми, но во вториот случај веќе станува збор за лекување, не за превенција. Наведените меѓународни организации силно препорачуваат рано започнување кога лекот се користи превентивно.

Несакани ефекти и контраиндикации на Diamox

Во превентивни дози, несаканите ефекти од Diamox обично се благи. Најчести се зачестено мокрење и пецкање или благо вкочанување на прстите. Овие сензации се непријатни, но безопасни и најчесто исчезнуваат по прекинот на лекот.

Други можни несакани ефекти се благи дигестивни тегоби, како гадење или губење апетит, вртоглавица, променет вкус и, во ретки случаи, зуење во ушите или затнатост. Замор, поспаност или зголемена енергија исто така се сметаат за нормални реакции.

Посебна претпазливост е потребна при алергии или индивидуална нетолеранција. Ако некогаш сте имале алергиска реакција на сулфонамиди, Diamox е контраиндициран. Во нејасни ситуации, како и при бременост или планирана бременост, консултирајте се со лекар.

Diamox треба да го избегнуваат и лица со хронични состојби, како заболувања на бубрезите, црниот дроб или надбубрежните жлезди, како и опструктивна белодробна болест. Кај здрави лица, сепак, генерално се смета за безбеден.

Алтернативи на Diamox

Некои планинари и водичи користат и други лекови за превенција или лекување на висинска болест. Меѓу алтернативите се:

• Ибупрофен и други НСАИЛ: поновите студии покажуваат дека редовниот ибупрофен може да ги намали висинските главоболки и други симптоми. Сепак, тој е помалку ефикасен од Diamox и обично се препорачува само кога Diamox е контраиндициран.
• Ginkgo biloba: некогаш се сметало дека овој растителен екстракт помага во превенција на висинска болест. Но студиите покажале различни резултати. Истражување на Фондацијата за истражување во здравствените науки при Универзитетот во Колумбија утврдило дека е ефикасен само кога се користи во комбинација со Diamox. Денес меѓународните здравствени организации не го препорачуваат гинкото поради недоволно сигурни податоци.
• Кислород и хипоксичен тренинг: некои планинари поминуваат хипоксичен тренинг пред патувањето или користат кислород во боца на висина. Предаклиматизацијата подразбира симулација на услови со низок кислород, на пример кардио-тренинг со специјални маски, но тоа најчесто го користат професионални алпинисти што се подготвуваат за многу повисоки врвови. За Килиманџаро подобро е фокусот да биде на физичка подготвеност и, ако е можно, краток трекинг на умерена височина 1 месец пред патувањето.
• Кислород во боца често се користи на Килиманџаро. Altezza Travel одржува залиха од околу 500 системи за кислород, но тие се користат само при тешки симптоми на висинска болест, не за превенција. Дополнителниот кислород може да ја олесни состојбата на планинарот, но континуираната употреба може да го попречи природниот процес на аклиматизација.
• Дексаметазон: ефикасен третман за висинска болест, но не ја забрзува аклиматизацијата. Дејствува преку намалување на воспалението и главно се користи во итни ситуации или при брзи искачувања без претходна подготовка, како спасувачки операции.

Накратко, Diamox е докажан лек за превенција и лекување на висинска болест. Неговата ефикасност е потврдена со научни студии, вклучително и со истражувања поврзани со искачување на Килиманџаро. Лекот ја забрзува аклиматизацијата на телото на голема висина и значително го намалува ризикот од развој на акутни симптоми на висинска болест. Во комбинација со други стратегии за аклиматизација на Килиманџаро, Diamox може да го направи патот до „покривот на Африка“ многу поудобен и побезбеден.

Diamox на Килиманџаро: ЧПП и кратки факти

Сакате да дознаете повеќе за патувања во Танзанија?

Стапете во контакт со нашиот тим. Ги познаваме најважните дестинации низ Танзанија, а нашите советници за патувања со база кај Килиманџаро се подготвени да споделат практични совети и да Ви помогнат да го испланирате Вашето патување.

Повеќе интересни статии