110 чести фрази и зборови на свахили

Во кои земји се зборува свахили? Како еден африкански јазик станал еден од најраспространетите во светот? Кои основни фрази на свахили може да Ви бидат потребни при патување? Дознајте во овој текст на Altezza Travel.

Познавате ли многу јазици што настанале како дијалект на работ на еден континент, се развивале 2 милениума под влијание на европски и источни цивилизации, станале политички симбол на борбата за слобода и независност, а на крај добиле и меѓународно признание? Дозволете ни краток вовед.

На почетокот, овој текст беше замислен како мал разговорник за патници што сакаат да научат зборови и фрази на свахили. Но додека го подготвувавме, прозорецот на пребарувачот се наполни со белешки од професор на Харвард, документи на UNESCO на француски и десетици академски извори од целиот свет. Стана јасно дека едноставен список со транскрипции нема да биде доволен. Затоа, уредничкиот тим на Altezza Travel ја претставува историјата, социокултурниот контекст и, секако, најпознатите и најкорисните зборови и фрази на свахили за Вашето патување.

Прескокнете ја историјата на свахили и одете директно на разговорникот

Историјата на свахили: долж брегот на Источна Африка

За да нема забуна, да појасниме: Свахили е и име на народ од истоимениот регион на источниот брег на Африка, кој ги опфаќа Занзибар, континентална Танзанија, Кенија и Мозамбик. Јазикот што го зборуваат некогаш бил малку познат островски дијалект, користен од локални рибари, земјоделци и сточари. Со развојот на трговијата на почетокот на 1 милениум, тие воспоставиле широки контакти со народите долж брегот, а свахили почнал да се шири по крајбрежјето. Врз свахили најмногу влијаеле арапскиот и автохтоните африкански јазици, но во него има и зборови од англиски, германски и португалски.

Постепено станал средство за комуникација за сите што пристигнувале на брегот на Источна Африка. Доселеници од целиот континент, трговци од Азија и земјите од Персискиот Залив, индиски населеници и европски колонизатори го приспособувале за своите потреби, внесувајќи сопствени културни и етнички елементи. Така добил статус на lingua franca – заеднички јазик – со елементи од арапски, португалски, персиски, шпански, англиски, германски и хинди.

Народот Свахили: борба за независност

Посебна улога во развојот на свахили имаат настаните од 20 век. Тогаш јазикот добил социополитички контекст што во голема мера ја одредил неговата иднина.

По стекнувањето суверенитет, политичките лидери почнале да го користат и промовираат свахили како важен дел од историјата, културата, па дури и економијата. За време на претседателот Julius Nyerere (1962–1978), Танзанија станала една од 2 африкански држави што прогласиле автохтон јазик за официјален; другата била Етиопија со амхарскиот. За да го подигне статусот и да ја покаже изразноста на свахили, Nyerere лично превел 2 дела од William Shakespeare: Јулиј Цезар и Венецијанскиот трговец.

Професорот Mugane дополнително посочува дека, благодарение на Nyerere, самиот поим „Swahili“ почнал да го симболизира танзаниското државјанство и се испреплетил со постколонијалните наративи. Работничката класа, принудена на многу скромен живот, била поставена како идеал, наспроти западно ориентираниот елитен слој од населението. Со текот на времето, овој концепт ги надминал границите на Танзанија и на некој начин станал обележје на цела генерација – сиромашна, но слободна и достоинствена.

Распространетоста на свахили: преглед во 21 век

Денес, ова е еден од најраспространетите јазици, и тоа не само во Африка: го зборуваат околу 200 милиони луѓе. Има официјален статус во Танзанија и Кенија, а широко се користи во Уганда, Демократска Република Конго и Коморските Острови. Во помала мера се зборува во Бурунди, Руанда, северна Замбија, Малави, Мозамбик, Сомалија, Јужен Судан, па дури и во Оман и Јемен.

Свахили е официјален јазик на Африканската Унија. Ако се земе предвид населението на земјите членки на оваа организација, изборот можел да биде меѓу околу 2.000 јазици. Покрај тоа, светски медиуми како BBC, Radio France Internationale, China Radio International, NHK World Radio Japan, UN Radio и други емитуваат информативни програми на овој јазик.

Во ноември 2021 година, Организацијата на Обединетите нации за образование, наука и култура (UNESCO) го прогласи 7 јули за Светски ден на јазикот кисвахили. Професорот Kennedy Gastorn, постојан претставник на Танзанија во седиштето на ОН во Њујорк, го објасни изборот на датумот: на овој ден во 1954 година, Африканската национална унија на Тангањика, предводена од Julius Nyerere, го прогласила свахили за важно средство во борбата за независност. А веќе знаете што се случило потоа.

Основни фрази на свахили за патници. Учете свахили онлајн.

Најчестите прашања на оваа тема се како на свахили се кажува „здраво“, „пријатно“, „благодарам“, „ве молам“, или како правилно се читаат и изговараат основните зборови на свахили. Има 2 добри вести. Прво, во овој јазик речиси сè се чита и изговара како што е напишано. Второ, веќе ги собравме најчестите зборови и фрази на свахили што ќе Ви требаат на патување. 

Иако поголемиот дел од персоналот во туристичкиот сектор во Танзанија зборува англиски, неколку корисни фрази на свахили можат да го направат патувањето попријатно. Повеќето локални жители го разбираат овој широко распространет јазик и со задоволство ќе поразговараат. Ако Ви треба брз и едноставен превод од свахили за патување, следниот список со основни фрази ќе Ви помогне во различни ситуации.

Поздрави и основни зборови на свахили:

Jambo / Habari – [jahm-boh / ha-bah-ree] – Здраво, добар ден

Kwaheri – [kwah-heh-ree] – Пријатно, довидување

Habari za asubuhi – [ha-bah-ree zah ah-soo-boo-hee] – Добро утро

Lala salama / Usiku mwema – [lah-lah sah-lah-mah / oo-see-koo mweh-mah] – Добра ноќ

Pole – [poh-leh] – Жал ми е (изразување сочувство или сожалување)

Samahani – [sah-mah-hah-nee] – Извинете, жал ми е (кога се обраќате некому)

Ndiyo – [n-dee-oh] – Да

Hapana – [hah-pah-nah] – Не

Asante – [ah-sahn-teh] – Благодарам (на 1 лице)

Asanteni – [ah-sahn-teh-nee] – Ви благодарам (на повеќе лица)

Mbaya – [m-bah-yah] – Лошо

Nzuri – [n-zoo-ree] – Добро

Karibu – [kah-ree-boo] – Нема на што (одговор на благодарност)

Места:

Soko – [soh-koh] – Пазар

Duka – [doo-kah] – Продавница

Hospitali – [hoh-spee-tah-lee] – Болница

Nyumba – [nyoom-bah] – Куќа

Hoteli – [hoh-teh-lee] – Хотел

Uwanja wa ndege – [oo-wahn-jah wah n-deh-geh] – Аеродром

Stesheni – [steh-sheh-nee] – Станица

Benki – [behn-kee] – Банка

Safari – [sah-fah-ree] – Патување

Животни:

Tembo – [tehm-boh] – Слон

Nyati – [nyah-tee] – Бивол

Kifaru – [kee-fah-roo] – Носорог

Simba – [seem-bah] – Лав

Chui – [choo-ee] – Леопард

Swala – [swah-lah] – Газела

Kiboko – [kee-boh-koh] – Нилски коњ

Duma – [doo-mah] – Гепард

Twiga – [twee-gah] – Жирафа

Punda milia – [poon-dah mee-lee-ah] – Зебра

Превоз:

Gari – [gah-ree] – Автомобил, возило

Pikipiki – [pee-kee-pee-kee] – Мотоцикл

Boti – [boh-tee] – Брод, чамец

Treni – [treh-nee] – Воз

Ndege – [n-deh-geh] – Авион

Basi – [bah-see] – Автобус

Teksi – [tehk-see] – Такси

Pole pole – [poh-leh poh-leh] – Полека, без брзање

Haraka haraka – [hah-rah-kah hah-rah-kah] – Брзо, побрзајте

Насоки:

Mbele – [m-beh-leh] – Напред, пред

Nyuma – [nyoo-mah] – Зад

Kulia – [koo-lee-ah] – Десно

Kushoto – [koo-shoh-toh] – Лево

Kaskazini – [kahs-kah-zee-nee] – Север

Kusini – [koo-see-nee] – Југ

Mashariki – [mah-shah-ree-kee] – Исток

Magharibi – [mah-ghah-ree-bee] – Запад

Во хотел:

Kiyoyozi – [kee-yoh-yoh-zee] – Клима-уред

Taulo – [tah-oo-loh] – Крпа

Mtandao – [m-tahn-dah-oh] – Интернет

Chakula cha asubuhi – [chah-koo-lah chah ah-soo-boo-hee] – Појадок

Chakula cha mchana – [chah-koo-lah chah m-chah-nah] – Ручек

Chakula cha jioni – [chah-koo-lah chah jee-oh-nee] – Вечера

Во ресторан/продавница:

Maji – [mah-jee] – Вода

Chakula – [chah-koo-lah] – Храна

Mkate – [m-kah-teh] – Леб

Nyama – [nyah-mah] – Месо

Samaki – [sah-mah-kee] – Риба

Kuku – [koo-koo] – Пилешко

Wali – [wah-lee] – Ориз

Kinywaji – [kee-nywah-jee] – Пијалак

Barafu – [bah-rah-foo] – Мраз

Kahawa – [kah-hah-wah] – Кафе

Chai – [chai] – Чај

Maziwa – [mah-zee-wah] – Млеко

Chumvi – [choom-vee] – Сол

Pilipili – [pee-lee-pee-lee] – Бибер, пиперка

Sukari – [soo-kah-ree] – Шеќер

Jibini – [jee-bee-nee] – Сирење

Овошје и зеленчук:

Mboga – [m-boh-gah] – Зеленчук

Matunda – [mah-toon-dah] – Овошје

Parachichi – [pah-rah-chee-chee] – Авокадо

Embe – [ehm-beh] – Манго

Nanasi – [nah-nah-see] – Ананас

Chungwa – [choong-wah] – Портокал

Ndizi – [n-dee-zee] – Банана

Tikiti maji – [tee-kee-tee mah-jee] – Лубеница

Karoti – [kah-roh-tee] – Морков

Nyanya – [nyah-nyah] – Домат

Tango – [tahn-goh] – Краставица

Kitunguu – [kee-toon-goo] – Кромид

Kiazi – [kee-ah-zee] – Компир

Финансии:

Pesa – [peh-sah] – Пари

Kadi ya benki – [kah-dee yah behn-kee] – Дебитна картичка

Bili – [bee-lee] – Сметка

Bei – [beh-ee] – Цена

Rahisi – [rah-hee-see] – Евтино

Ghali – [ghah-lee] – Скапо

Прашања:

Nini – [nee-nee] – Што?

Nani – [nah-nee] – Кој?

Kwa nini – [kwah nee-nee] – Зошто?

Wapi – [wah-pee] – Каде?

Lini – [lee-nee] – Кога?

Ngapi – [ngah-pee] – Колку?

Gani – [gah-nee] – Кој? Каков?

Основни фрази на свахили:

Mimi ni... – [mee-mee nee] – Се викам...

Ninafuraha kukutana nawe – [nee-nah-foo-rah-hah koo-koo-tah-nah nah-weh] – Мило ми е што се запознавме

Habari gani? – [ha-bah-ree gah-nee] – Како сте?

Bei gani? – [beh-ee gah-nee] – Колку чини?

Iko wapi...? – [ee-koh wah-pee] – Каде е...?

Ninatoka nchi ya... – [nee-nah-toh-kah n-chee yah] – Јас сум од...

Sifahamu / Sielewi – [see-fah-hah-moo / see-eh-leh-wee] – Не разбирам

Siongei Kiswahili – [see-ohn-geh-ee kee-swah-hee-lee] – Не зборувам свахили

Rudia tena – [roo-dee-ah teh-nah] – Може ли да повторите?

Unaweza kunisaidia? – [oo-nah-weh-zah koo-nee-sah-ee-dee-ah] – Може ли да ми помогнете?

Maisha marefu – [mah-ee-shah mah-reh-foo] – Наздравица за „долг живот“

Hakuna matata / Hamna shida – [hah-koo-nah mah-tah-tah / hahm-nah shee-dah] – Нема проблем или без грижи (познат израз на свахили од The Lion King)

Shida kidogo – [shee-dah kee-doh-goh] – Мал проблем (често се користи и кога проблемот не е мал)

Сакате да дознаете повеќе за патувања во Танзанија?

Стапете во контакт со нашиот тим. Ги познаваме најважните дестинации низ Танзанија, а нашите советници за патувања со база кај Килиманџаро се подготвени да споделат практични совети и да Ви помогнат да го испланирате Вашето патување.