Традиционална облека во Танзанија: култура, ткаенини и мода

Традиционалната облека во Танзанија е живописна и разновидна: шарени канги и ткаенини китенге со безброј дезени, карирани масајски наметки шука, бели машки одежди наречени канзу, традиционална муслиманска облека и разни видови убав накит од мониста.

Во секојдневниот живот, многу Танзанци се облекуваат смело: носат силни бои, мешаат дезени и додаваат накит. Дури и мажите, особено помладите, не се воздржуваат од впечатлива облека. За посетители од северни земји, со построга клима и посмирена гардероба, тоа може да изгледа необично. Во Танзанија, пак, ова изобилство од бои изгледа природно и со стил. Женските фустани се особено живописни и често се носат со усогласени марами наречени mtandio.

Со сонце во текот на целата година, топла клима, расцутени дрвја и грмушки, жив тропски птичји свет и диви животни, како и селски домови обоени во силни тонови, Танзанија е природна сцена за облека со изразен карактер.

Бидејќи жените носат дел од највпечатливата традиционална танзаниска облека, прегледот го започнуваме со нивните живописни и изразни стилови.

Ткаенината канга, кралица на танзаниската облека

Кангата е правоаголно парче памучна ткаенина со повторувачки дезен. Во западна смисла можеби не се смета за целосна облека, но Танзанците ја користат како разновиден и неопходен дел од гардеробата. Жените најчесто ја завиткуваат околу градите, ја префрлаат преку рамената или ја врзуваат на половината како здолниште.

Овој основен дел од танзаниската гардероба често се продава како пар од 2 исти канги, наменети да се носат заедно и да го покријат целото тело. Таквиот комплет се нарекува doti. И мажите носат канги, но поретко и најчесто дома.

Кангите се исклучително практични. И во селата и во градовите често се гледаат мајки со бебиња на грб, завиткани во канга што служи како носилка. Некои жени ги носат како покривки за глава или ги префрлаат како големи шалови што ја покриваат главата и горниот дел од телото. Од канги се шијат и фустани и здолништа, а во последниве години станаа популарен материјал за додатоци како ленти за коса, престилки, чанти и други предмети.

Во секојдневието има уште многу начини да се користи оваа шарена ткаенина. Луѓето ги користат кангите како лесни прекривки за деца или за себе за време на попладневен одмор, или ги закачуваат како завеси и украсни ѕидни парчиња. Често се сечат и на помали делови за практични предмети во домот, како салфетки или држачи за жешки садови.

На кангите најчесто има цвеќиња, овошје и разни декоративни дезени. Повремено се појавуваат и животни. Сепак, раните дизајни на канга започнале како едноставни светли точки на темна подлога. Овој дезен ги имитирал точкестите пердуви на бисерката, африканска птица што на свахили се нарекува kanga. Оттука потекнува и името на ткаенината.

И кенискиот град Момбаса и танзанискиот остров Занзибар тврдат дека кангите првпат се појавиле кај нив во средината на 19 век. Точното потекло, сепак, не е пресудно, бидејќи и двете места се важни средишта на свахили културата. Од 1990-тите, покрај дезените на кангите почнале да се печатат и натписи, а овој тренд брзо се проширил во Танзанија. Фразите често се поговорки, понекогаш политички слогани, а повремено и лични пораки наменети за блиски луѓе или за заедницата.

Класичната канга има јасна композиција: централното поле, познато како mji, е врамено од сите 4 страни со раб наречен pindo. Боите и дезените на работ се во контраст со главниот дел. Ако кангата има натпис, наречен jina, тој се печати долж долниот раб. Пораките може да бидат топли желби, особено кога кангата се подарува, но и остри, па дури и смели изјави. Често се упатени кон луѓето околу жената што ја носи. Личните пораки најчесто се однесуваат на врските, додека свахили поговорките и изреките го пренесуваат карактерот и вредностите на носителката.

Еве неколку примери на натписи jina што може да се најдат на канги:

• Siku ya kufa nyani miti yote huteleza – На денот кога мајмунот е предодреден да умре, сите дрвја се лизгави
• Sichagui sibagui atayenizika simjui – Не избирам и не правам разлика; не знам кој ќе ме погреба (никогаш не се знае кој ќе Ви помогне, затоа однесувајте се со почит кон сите)
• Pilipili iko mtini yakuwashia nini? – Лута пиперка на стеблото, како би можела да Ве пече? (Не мешајте се во работи што не Ве засегаат)
• Nazi mbovu harabu ya nzima – Расипан кокос ги расипува и добрите
• Naishi niwezavyo siishi mtakavyo – Живеам како што можам, не како што сакате Вие
• Mtumai cha ndugu hufa masikini – Оној што секогаш зависи од братот ќе умре сиромашен
• Mke mwenza!! Haa!! Mezea! – Совопруга! Ха! Проголтај го тоа! (Порака до сопругот дури и да не помислува на други жени.)

За жените, кангата има симболично значење. Често се среќаваат натписи што покажуваат дека сопругата знае за неверството на сопругот. Таквите пораки најчесто се упатени кон ривалката и кон озборувањата во заедницата. За време на важни политички настани, жените носат канги со слогани што ја покажуваат нивната поддршка за одредени цели или кандидати. Кога жени од иста заедница носат канги во исти бои, тоа испраќа порака на единство и сестринство.

Кангите се чест подарок во Танзанија: за свадби, родендени, семејни прослави, па дури и во тешки периоди. Во тие потивки моменти, натписите на кангите имаат задача да ѝ дадат утеха на жената што ги носи. Ако размислувате што да понесете од Танзанија како сувенир, кангата е внимателен подарок за Вас или за блиските. Само проверете дали пораката е соодветна. Имаме и уште неколку идеи за сувенири од Танзанија што вреди да ги разгледате.

Ткаенината китенге и нејзината употреба во танзаниската мода

Китенге е уште едно популарно парче женска облека во Танзанија. Како и кангата, тоа е правоаголно парче ткаенина, но е помало и изработено од подебел материјал. Жените често го носат китенгето како марама или шал, како дополнување на канга или на друга облека, дури и на модерни панталони и блузи. Се користи и како здолниште, или се завиткува околу телото за изглед сличен на фустан.

Од китенге се изработуваат многу додатоци, меѓу нив марами, покривки за глава, чанти, кујнски крпи, абажури и чаршафи. Кога патувате низ Танзанија, во хотелските ресторани често ќе забележите чаршафи со живописни дезени – тоа е китенге. Оваа разновидна ткаенина може да се искористи за речиси секој тип облека, вклучувајќи машки кошули и панталони.

За ткаенините китенге не е типично да имаат печатени натписи. Интересно е што, поради помалата ширина и поголемата должина, тие се уште попрактични од кангите како носилки за бебиња. Понекогаш китенге се претвора во декоративни парчиња за јавни простори, врамено и изложено на ѕидови. Како што се гледа, китенге е многунаменски текстил и уште една одлична идеја за сувенир од Танзанија.

Кикои, шука, животински кожи

Друг чест вид памучна ткаенина што се користи за облека во Танзанија е кикои (или kikoy). Мажите најчесто го носат завиткан околу половината. Како и китенге и канга, кикои е правоаголно парче ткаенина, но се разликува по неколку важни детали. Дезените се везени, а не печатени, а рабовите завршуваат со реси.

И жените користат кикои, често врзувајќи го околу главата или користејќи го за носење бебиња. Кикои добро служи и како пешкир за плажа, прекривка или парео.

Друг тип облека е тесно поврзан со најпознатиот домороден народ во Танзанија, номадските Масаи. Денес тие се широко препознаени како храбри и доверливи чувари. Многу Масаи се преселиле во урбани средини, па веројатно ќе ги забележите каде и да патувате низ Танзанија. Носат препознатливи карирани наметки наречени шука, обично по 2 одеднаш – едната префрлена преку рамената, другата врзана преку градите и спуштена до колената.

Шуките што најчесто се гледаат на интернет се црно-црвени, но постојат и во сина, зелена, жолта, светлосина и повеќебојна варијанта. Покрај карираните, популарни се и пругастите дезени. Шуките се изработуваат од памук или волна, па се издржливи, долготрајни и отпорни на избледување. Освен како наметки, често се користат и како прекривки. Масајската шука е позната низ светот како можеби најпрепознатливиот облик на етничка облека во Танзанија и пошироко во Африка.

Интересно е што Масаите почнале да носат шуки дури околу средината на 20 век. Пред тоа, нивната традиционална облека се изработувала од животински кожи. Денес многу малку африкански заедници ја зачувале оваа традиција. Меѓу нив е и племето Хадза во Танзанија, кое постепено прифаќа модерна облека, но сè уште може да се види со наметки од антилопски кожи, накит украсен со пердуви од ној и други традиционални додатоци.

Општо земено, употребата на делови од животни станува поретка, иако кожите од домашен добиток во Танзанија сè уште често се користат за изработка на уметнички предмети и за тапацирање мебел, како столови.

Традиционална машка облека: канзу и дашики

Покрај кикои, мажите во Танзанија често носат западноафрикански кошули дашики. Понекогаш луѓето ги нарекуваат китенге, но дашики има јасен, класичен крој: V-отвор околу вратот, кратки ракави и широк, слободен пад. Обично нема копчиња и се изработува со силни, живописни дезени. Овие кошули веднаш го привлекуваат погледот, а кога ќе видите маж во дашики, тешко е да не се насмевнете.

За свадби и други посебни пригоди, мажите често носат канзу, долга бела одежда слична на галабејаГалабеја е вид широка машка облека со широки ракави, најчесто без јака, традиционално носена во северноафриканските земји., таубТауб е долга бела машка облека со долги ракави, обично со јака, честа во земјите од Персискиот Залив. Во различни земји и региони може да се нарекува поинаку, како kandura, dishdasha или jubba. или дишдашаДишдаша е регионален синоним за тауб, особено во Кувајт и Оман, често со препознатливи локални кројачки детали.. Оваа облека јасно го одразува влијанието на арапската култура. Канзу се изработува од разни материјали, од свила до синтетички мешавини. Белата е најтрадиционална боја, но популарни се и крем нијанси и нијанси блиски до белата. Карактеристичен детал е ресата што виси од предниот дел на јаката. За да се заокружи целината, врз канзу обично се носи сако.

Дашики и канзу често се носат со традиционална капа што на свахили се нарекува kofia. Денес „kofia“ во поширока смисла означува каков било тип покривка за глава, но првично се однесувала на мала цилиндрична капа што муслиманските заедници од Арапскиот Полуостров ја донеле во Источна Африка.

Исламска облека

Иако во земјата живее разновидна мешавина од религии, речиси половина од населението на Танзанија го практикува исламот. Затоа многу мажи и жени носат традиционална исламска облека, особено во Занзибар и Дар ес Салам, каде исламското влијание историски било силно. Додека шетате низ улиците, ќе забележите богата разновидност од стилови што ги носат локалните муслимански заедници.

Нема да навлегуваме длабоко во деталите, но при прошетка низ Дар ес Салам или Стоун Таун ќе забележите многу жени облечени во долги фустани, во комбинација со хиџаб, никаб, па дури и бурка. Мажите, покрај канзу, може да се видат и во тауб, често со темни наметки познати како bisht. И жените понекогаш носат долги црни наметки што на свахили се нарекуваат buibui.

Танзаниски обувки, накит од мониста и додатоци

Традиционалните обувки во Танзанија, и за мажи и за жени, се сандали. Меѓу најпознатите се масајските сандали, изработени од рециклирани мотоциклистички гуми. Тие се исклучително издржливи и сигурни, доволно цврсти за грубиот терен на саваната, каде што острите трње од акација се честа појава. Она што некогаш било шара на гума денес служи како стабилна заштита за стапалата на Масаите.

Жените често ги украсуваат сандалите со мали школки и шарени мониста. Монистата, генерално, се омилен материјал за накит низ Танзанија. Нараквиците од мониста, особено оние во боите на танзаниското знаме, со гордост ги носат луѓе од сите возрасти, родови и општествени слоеви. Наместо да се сметаат за евтини или кичести, овие нараквици се ценети додатоци. Многу жени, како и масајски мажи, често носат повеќе нараквици на еден зглоб, создавајќи живописен и впечатлив изглед.

Нараквици се носат и околу глуждовите. Популарни се едноставни низи од мониста, ѓердани од мониста и обетки. Покрај пластика, често се користат и материјали како камен, метал и школки. Особено впечатливи се обетките и брошевите од проѕирна смола, во кои често има природни елементи како зрна кафе или сушени цветови. Такви парчиња често се наоѓаат на локални пазари и саеми. Ако барате сувенири од Танзанија, размислете за обетки во форма на африканскиот континент или за нараквици од мониста во боите на танзаниското знаме.

Се надеваме дека овој краток поглед кон традиционалната танзаниска облека и накит Ви беше интересен. Дојдете во Танзанија на сафари и одблизу запознајте ги живописните стилови и културата за кои зборувавме.

Сакате да дознаете повеќе за патувања во Танзанија?

Стапете во контакт со нашиот тим. Ги познаваме најважните дестинации низ Танзанија, а нашите советници за патувања со база кај Килиманџаро се подготвени да споделат практични совети и да Ви помогнат да го испланирате Вашето патување.

Повеќе интересни статии